Deprecated: mysql_connect(): The mysql extension is deprecated and will be removed in the future: use mysqli or PDO instead in /home/piotrles/domains/samomoto.pl/public_html/libraries/adodb5/drivers/adodb-mysql.inc.php on line 458
Historia prawa jazdy w Polsce

Historia prawa jazdy w Polsce

Historia prawa jazdy w Polsce

Pozbawiona pod zaborami własnego ustawodawstwa Polska musiała kierować się prawami państw okupanckich. Z tego też powodu o historii prawa jazdy w Polsce można mówić dopiero zaczynając od roku 1918.

Choć pewne próby legislacyjne na ziemiach polskich miały miejsce już wcześniej - pierwsze przepisy regulujące ruch drogowy powstały w roku 1826. W Prusach wymóg posiadania odpowiedniego dokumentu obowiązywał od 1903 roku, a znaki drogowe w ilości pięciu (!) pojawiły się na ziemiach polskich w roku 1908.

Wraz z odzyskaniem niepodległości pojawiły się pierwsze komisje egzaminacyjne, wydające stosowne „licencje”. Zasiadali w nich miłośnicy motoryzacji i wojskowi. Owe „licencje” były to małe zielone książeczki, w których zawarte były dane osobowe kierowcy i wykaz „przykazań automobilisty”. Prawdziwy polski kodeks drogowy pojawił się dopiero w 1921 roku. Nosił nazwę „Przepisów o ruchu pojazdów mechanicznych po drogach publicznych” i wprowadzał podział na kategorie. Najniższa - piąta - umożliwiała kierowanie motocyklami, najwyższa - pierwsza - dopuszczała do prowadzenia środków transportu zbiorowego. Ogólnoświatowa popularność masowo produkowanego samochodu Forda dotarła i do Polski i doczekała się własnej kategorii - "IIb", dedykowanej tylko tym autom.

Niezbędnym warunkiem do tego, aby móc pojazdem kierować była pełnoletniość i zdanie egzaminu ze znajomości przepisów oraz budowy danego pojazdu. Prawo jazdy wydawane było na trzy lata. Mimo wysokiej ceny i pewnego rodzaju elitarności, na brak kandydatów nie narzekano. Swoją szkołę otworzył Związek Chrześcijańskiej Młodzieży Męskiej YMCA i już w pierwszym roku działalności przyjęto do niej półtora tysiąca chętnych. Selekcja była duża, gdyż egzamin zdało jedynie 241 osób. Wciąż najpopularniejszym dokumentem była karta dorożkarska. Kolejne szkoły powstawały w zawrotnym tempie - zakładały je agendy wojskowe, Sekcja Samochodowa Koła Mechaników Studentów Politechniki Warszawskiej czy Akademicki Związek Sportowy. Coraz częściej wykładowcami byli legendarni rajdowcy, np. Witold Rychter.

W opracowanej wówczas przez Adama Tuszyńskiego i Eugeniusza Olechnowicza broszurze „Egzamin kierowcy”, oprócz 792 pytań i odpowiedzi z zakresu przepisów, budowy auta i techniki jazdy, znaleźć można było praktyczne rady dotyczące np. wymiany koła czy przestrogi, że „płochliwe konie rozpoznaje się po nastawionych uszach”. Ówczesne samochody nie przechodziły regularnych badań technicznych, natomiast w przypadku maszyn z hamulcami na cztery koła obowiązkowy był umieszczany na tylnym błotniku czerwony trójkąt, informujący o gwałtowności hamowania. Dopuszczalna prędkość na ulicach miast wynosiła wówczas 40 km/h. Popularność szkół kształcących potencjalnych automobilistów poskutkowała spadkiem jakości nauki. Plagą stawali się źle wyszkoleni i pijani kierowcy - to w okresie międzywojennym pojawiło się określenie „pirat drogowy”. Jazda z kursantem wiązała się ze sporym ryzykiem - Witold Rychter wspominał, że zdarzały mu się kolizje z latarnią, koniem, kioskiem czy wręcz... ucieczka kandydata z jadącego pojazdu. Pomimo to korupcja i protekcja odnotowywane były marginalnie i nie zdarzało się, by prawo jazdy dostawali kompletni dyletanci. Bądź dyletantki – zainteresowanie prawem jazdy wśród kobiet było bowiem bardzo duże.

Inaczej rzecz miała się w okresie PRL. Samo zapisanie się na kurs wymagało łapówki, a wybierany „starosta kursu” negocjował z przedstawicielami szkoły „pozytywne zakończenie dla wszystkich uczestników”. Atmosfera podejrzeń doprowadziła do tego, że podczas egzaminu samochód musiał mieć oświetlenie nóg kursanta, by siedzący z tyłu egzaminator widział, czy instruktor nie pomaga przy operowaniu sprzęgłem i hamulcem.

W 1997 roku w życie weszła ustawa „Prawo o ruchu drogowym”. Wprowadzono licencjonowanie szkół oraz powołano Wojewódzkie Ośrodki Ruchu Drogowego, w których zdawane są egzaminy praktyczne i teoretyczne oraz gdzie kształcą się przyszli egzaminatorzy, nauczyciele i ratownicy drogowi. Od 5 stycznia 2011 roku warunki uzyskania prawa jazdy w Polsce określa „Ustawa o kierujących pojazdami”, a same dokumenty uprawniające uzyskały standard jednolity dla wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej.





comments powered by Disqus